DONANIM VE YAZILIM KAVRAMLARI
Bilgisayar, yazılım (software) ve donanım (hardware) olmak üzere iki bölümden oluşur. Bu iki unsurdan birisi olmadan bilgisayar çalışamaz.
Donanım (Hardware): Bilgisayarıri fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana ve çevre birimlerinin tümüne donanım denir. Örnek: Ekran, klavye, mainboard, kablo, vs.
Yazılım (Software): Sadece donanımdan oluşmuş bir bilgisayar kullanılmaz.Bilgisayarı çalıştırmaya yarayan, fiziksel kısım (donanim) dışında kalan her şeye yazılım denir. Yazılım, programları ifade eder. Bu programlar ile bilgisayar istenildiği gibi yönlendirilir. Örnek; işletim sistemi, muhasebe programları vs.

YAZILIM (SOFTWARE)
Yazılımları üç ama başlık altında inceleyebiliriz.
1.Sistem yazılımları
Bilgisayarın yapacağı işlerin kontrolünü, işlem yazılımlarının çalışmasını, bellek giriş ve çıkışlarını, çeşitli işlerin ard arda ve sürekli bir şekilde yapılmasını sağlar
Örneğin: MS_DOS, UNIX,WİNDOWS 9x vb.
2.Uygulama Yazılımları
Programcının bir problemin çözümü için her hangi bir programlama dili ile yazdığı programlara derleyici ve çalıştırıcı, yani sisteme sonradan ilave edilmiş programların tümüne uygulama yazılımları adı verilir.
3.Çevirici Yazılımlar
Herhangi bir dilde yazılan programı makine diline çeviren yazılımlardır.,
1. Komut: Bilgisayara iş yaptıran önceden hazırlanmış bilgiye denir.
2. Program: Donanımı önceden belirtilmiş bir sıraya göre gerekli işlemlerin yapılabilmesi için belli bir kurala göre hazırlanmış komut dizileridir.
3. Programlama: Bilgisayara yaptırılacak herhangi bir işin bilgisayar dilleri ile programlanmasıdır.
DONANIM (HARDWARE)
Bilgisayar donanımı iki bölüme ayrılabilir:
Birincisi, bilgisayarın çalışması için çok gerekli olan zorunlu elemanlardır. Mainboard, ram, klavye gibi. Bu tür elemanlara ana donanım Birimleri denir. Bilgisayarın çalışması için zorunlu olmayan, ilave işlemler için gerekli olan elemanlardır; yazıcı, ses kartı, CD-Rom gibi. Bu elemanlara da ek donanım birimleri denir.
Bir bilgisayarın çalışması için yazıcı, modem, ağ kartı gibi donanım birimleri zorunlu değildir. Ancak ram, ekran, klavye,disket sürücü gibi birimler oldukça önemlidir.


Bilgisayarın Ana Donanım Birimleri Şunlardır:
·Ana Kart (=sistem kartı) (Mainboard=Motherboard),
·Merkezi İşlem birimi (CPU),
·Matematik işlemci FPU (Floating Point Unit),
·Ana Bellek(RAM),
·Yalnız Okunabilir Bellek (ROM) ve BIOS Cache Bellek,
·Ekran (Monitör),
·Ekran Kartı (Monitör Card),
·Bağlantı Noktaları (Ports),Sabit Disk (Harddisk veya Fixeddisk),
·Disket Sürücü (Floppy Disk),
·Güç Kaynağı (Power Supply),
·Klavye (Keyboard),
·Fare (Mouse).
Bilgisayarın Ek Donanım Birimleri Şunlardır:

·CD_ROM
·Ses Kartı
·Modem
·Ethernet Kartı (Ağ Kartı)
·Yazıcı (Printer)
·Tarayıcı(Skanner)

DONANIM YAPISI
1-Dahili Donanım Birimleri

1-Anakart 2-İşlemciler 3-Ekran kartı 4-Bellek
5-Harddiskler 6-Disketler 7-Ses kartları 8-CD-ROM sürücüleri
9-DVD-ROM 10-CD-Writer 11-Faks modem 12-Ethernet kartı
13-Zip ve Jaz sürücüler
2-Harici Donanım Birimleri

1-Monitör 2-Klavye 3-Mouse 4-Yazıcı 5-Plotter 6-Scanner
7-Hoparlör 8-Joystick 9-Barkod okuyucular 10-Lightpen 11-Son Teknolojik Gelişmeler

DAHİLİ DONANIM BİRİMLERİ
ANAKART(Mainboard):
Bilgisayarın elektronik parçalarının tümünün takıldığı , bağlandığı elektronik devredir. Başka bir ifadeyle devre elemanlarını üzerinde bulunduran (slot, soket, entegre, chip,genişleme yuvaları vs.) elektronik plakettir. Ayrıca üzerinde işlemcinin, çeşitli kartların takılacağı yuvalar; kasanın arkasına açılan kısmında fare,klavye,monitör vs. bağlama noktaları [port veya kapı] bulunur. Anakart, diğer aygıtlardan gelen kabloları üzerinde barındırdığı için bu adı almıştır.
Son yıllarda işlemcilerin hızlanmasından sonra anakartların önemi arttı. Özellikle üzerinde bulundurdukları chipset'ler büyük önem taşıyor. Önemi, anakartların çoğu zaman markası yada modeli yerine üzerlerindeki chipset'in adı ile anılmalarından da anlaşılıyor. Birçok anakart aynı chipseti kullanmasına rağmen her birinin kendine has özellikleri var. Anakart üzerindeki ön bellek miktarı,ön belleğin kullanım şekli,entegre edilmiş giriş-çıkış kartının hızı, desteklediği ram çeşidi ve önbellekleyerek kullanılabildiği RAM miktarı, desteklediği veri transfer yolları, uyum sağladığı işlemci miktarı ve daha birçok teknik özellik kullanılan işlemci kadar önemli. Yetersiz bir önbellek sistemin performansını çok çok aşağılara çekmekte ve böylece yeterli performans almak mümkün.
Anakartlar özellikle pentium işlemciler çıktıktan sonra çok büyük değişikliklere uğradılar. Anakart üzerine takılan kartların,hem anakart ile haberleşmeleri hem de fiziksel boyutları açısından oturtulmaya çalışan standartlardan ISA ve PCI tüm anakartların vazgeçilmez parçaları.
Modelleri: LX,ZX,EX,BX
Markaları: Azza, Gigabyte, Creative, Asustek, Sis vs.

CPU (Central Processing Unit):
Bilgisayarın beyni de denilebilir. Bildiğimiz adı İşlemci’dir. Bilgisayarın en önemli parçası olduğu için bilgisayar sistemleri kullandıkları işlemci ile tanımlanırlar. Celeron 1200, Pentium IV 2400 gibi... Yönetim ve kontrolü burada yapılır.İki bölümden oluşur;
·Aritmetik ve Mantık Birimi (Arithmetic & Logic Unit -ALU) : Dört işlem, verilerin karşılaştırılması, karşılaştırmanın sonucuna göre yeni işlemlerin seçilmesi ve kararların verilmesi bu birimin görevidir.
·Kontrol Ünitesi ( Control Unit -CU) : Işlem akışını düzenler, komutları yorumlar ve bu komutların yerine getirilmesini sağlar.
Hız işlemci seçiminde en önemli kriterlerden biridir. Çünkü işlemci gücünüz ne kadar fazlaysa bilgisayarınız okadar hızlı olacaktık. İşlemci hızlarından genelde saat hızı olarak bahsedilir. Bu hız MHz birimi ile belirtilir. MHZ ise işlemcinin saniyede kaçyüz milyon vuruş yaptığını belirtir.
BELLEK
RAM( Random Access Memory):Programların ve verilerin kullanıldıkları zaman geçici olarak depolandıkları yerdir. CPU'da işlemler yapılırken ana bellekte saklanan veriler kullanılır ve işlenen veriler (bilgi) RAM bellekte tutulur. Elektrik kesildiğinde bellekteki veriler kaybolur. Birimi megabayt (MB)'dır. PC'lerde 8, 16, 32, 64 MB bellekler kullanılmaktadır.
ROM( Read Only Memory):Üzerinde yalnız okuma yapılır. Üretici firma tarafından ilk imalatı esnasında yerleştirilir. Yazma yapılamaz.Sadece okunabilir bellek anlamındadır. Elektrik kesintisinden etkilenmez. Bios bilgileri burada tutulur. Üretici firma tarafından board üzerinden monte edilmiştir. Bilgisayarı çalıştıracak olan DOS sisteminin disk/disket aracılığı ile RAM belleğe yüklenmesi de ROM belleğin görevidir.
CACHE bellek: Tampon bellek anlamındadır. RAM belleğe destek amacı ile üretilmiş bir bellek birimidir. Board üzerinde 128 Kb , 256 Kb veya 512 Kb kapasitede bir entegre biçimidir.
Bilgisayarda Bellek Birimleri
Bilgisayarda en küçük birim BIT tir.
1 BYTE = 8 Bit
1 Bit 0 ya da 1'den (kapalı devre=0, açık devre=1) oluşur.
1 BYTE 1 karakterdir.
1024 BYTE = 1 KiloByte'dır. (KiloByte = KB)
1024 KB = 1 MegaByte'dır. (MegaByte = MB)
1024 MB = 1 GigaByte (GigaByte = GB)
1024 GB = 1 TeraByte (TeraByte = TB)
Yonga Seti(Chipset): Tüm emir ve veri transferleri bütününün oluşturduğu trafiği denetleyen çiplerdir. Anakartın iyi ya da kötü seçilmiş olması halinde performansı çok ciddi şekilde etkileyecek birkaç parçadan biridir. Zaten anakart isimleri bu sebeple barındırdıkları yonga setinin ışığında anılır(Intel 430tx gibi).

HARDDİSKLER:
Veri ortamı metal olması nedeni ile “hard(sert)” veya taşınamaması nedeni ile “fixed(sabit) disk” olarak adlandırılır. Bilgilerin kalıcı olarak tutulduğu yerdir. Görevi, sayısal sinyallere çevrilmiş bulunan verileri manyetik ortamda saklamaktır. Bu işlemi yapan eleman ise okuma-yazma kafası adı verilen elemandır.Data kablosu vasıtası ile bilgi alışverişi sağlanır. Harddiskin modeline ve kapasitesine göre kafa sayısı değişir. Kapasite olarak 20 Mb’tan başlayıp 13.2 Mb’a kadar olmaktadırlar. Harddiskin kapasitesi, kullanılan manyetik disklere(plakalara) bağlıdır.
Alırken nelere dikkat edilir?
-kapasite –işlem hızı -dönüş hızı
RPM : Dönüş hızı( Raund Per Minute). Bir dakikada kendi etrafında dönüş sayısı.
Harddiskin Yapısı:
HDD İLE RAM ARASINDAKİ FARKLAR

a) RAM hafıza HDD ten çok hızlıdır.
b) Bilgiler HDD te plakalar üzerinde saklanırken RAM da çip’ ler üzerinde saklanır.
c) RAM uçucu hafızaya , yani elektrik kesilince içeriği silinen . HDD ise kalıcı hafızadır.
DİSKETLER:
Yardımcı bellek birimleridir. En önemli özelliği sistemden bağımsız olarak saklanabilmesi ve taşınabilmesidir. Bu yüzden bilgisayardan bilgisayara bilgi taşıma ve bilgi alışverişi yapma olanağı sağlarlar. Floppy disketler, ancak disket sürücü tarafından kullanabilirler. Disket sürücüler birbirleriyle uyum içerisinde çalışan mekanik ve elektrik-elektronik parçalardan meydana gelmişlerdir. Okuma-yazma kafası çift taraflı olup, ileri-geri hareketlerle üzerindeki verilere erişir. Kayıt ortamları plastik bir koruyucu ile kaplanmıştır. İki çeşit disket vardır:
a)5.25 inch’lik disketler: İlk çıkan disketlerdir. Kapasite olarak küçük, hacim olarak büyüktürler. 320 Kb ve 720 Kb kapasitededirler.
b)3.5 inch’lik disketler: Bunlar 720 Kb ve 1.44 Mb kapasiteye sahiptirler. Double Density ve High Density olmak üzere iki tiptedirler.

CD-ROM SÜRÜCÜLERİ:
Türkçe karşılığı sadece okunabilir compac disk bellek anlamındadır. CD-ROM’lar plastik özlü yüksek kapasitedeki CD’leri okumak için tasarlanmış donanımlardır. Bir CD-ROM sürücüsü değişik formatlarda yazılmış CD’leri okuyabilir. Örneğin müzik setlerinde dinlediğimiz CD’ler, veri CD’leri gibi. Bir CD içersinde 650 Mb veri, 74 dakikalık film, 18 saatlik ses veya müzik kaydedilebilir. CD-ROM’lar hız olarak 40x ile 60x arasındadırlar. Bir CD-ROM sürücüsünün ön panelinde kulaklık girişi, ses ayarı, okuma durum ışığı ve CD’nin çıkarılıp takıldığı tuşlar vardır. Arka panelinde ise ses bağlantı soketi, jumper ayarı, IDE ara birim bağlantı slotu ve elektrik slotu bulunur.
DVD-ROM:
Yüksek veri depolama kapasitesine sahip ve CD-ROM boyutlarında yeni bir media birimidir. DVD’ler üretim formatlarına göre 4.7 Gb ile 117 Gb arasında kapasiteye sahiplerdir. Tek CD’ye sığmayan birçok program,döküman, oyun, filmler artık DVD-ROM’larda tek bir birim olarak üretileceklerdir. Okuma hızları “x” olarak belirtilir. Hızları; 1x/8x, 2x/20x ve 6x/32x şeklindedir.
6x=CD-RW video CD’lerini
32x=CD-ROM disklerinin okuma hızını ifade eder.
CD-WRITER:
CD'lere bilgi kaydetmemizi sağlayan cihazlardır. CD yazıcılar iki türde CD' ye kayıt yaparlar:
1-CD-R(yazılabilir)
2-CD-RW(tekrar tekrar yazılabilir)
CD-RW sürücü yalnızca CD üzerine yazmaya değil, CD okumaya da yarar. Böylece bu tür bir sürücü aynı zamanda bir CD-ROM sürücü olarak da kullanılabilir. CD-RW' in asıl avantajı ucuzluğu ve uzun ömürlülüğüdür. Yalnız çoğu CD-RW sürücü CD-ROM' ları çok yüksek hızda okumuyor.
CD yazıcıların hızı CD-ROM sürücülerde olduğu gibi x değerleri ile(yani 150kB/S kaç kat hızlı olduğuyla) gösterilir. Çoğunlukla okuma-yazma hızları farklıdır.
Okuma hızı CD-R yazma hızı CD-RW yazma hızı
4x 4x 2x
6x 4x 2x
6x 4x 24x
Örneğin 650 MB bilginin 2x hızında yazılması yaklaşık 30dk, 4x hızında ise 15dk'dır.
EKRAN KARTLARI:
Diğer bir adıyla grafik kartları olarak bilinen bu kartlar bilgisayar monitöründeki her türlü yazının ve grafiğin oluşturulmasında işlemci ile monitör arasında görev yapan adaptörlerdir.

SES KARTLARI:
Multimedia uygulamalarının en önemli parçasıdır. Herhangi bir olaydaki sesi bizlere yansıtır. 16 bit’lik PCI veriyoluna sahiptirler. Genellikle uzantıları MP3,MID ve WAV şeklindedir. Ses kartının çalışma prensibi, sesleri yapay olarak elde etme işlemidir. Sesin tanımı frekans ile sinyalin genliğidir. Frekans sesin ton yüksekliğini ölçmede kullanılır ve birimi Hz’dir. Sound Blaster en yaygın olarak kullanılan ve tüm yazılımlar tarafından tanınan bir ses kartı formudur. Sound Blaster uyumlu ses kartları ses özelliği taşıyan bütün yazılımlarda kullanılır. Ses kartını alırken şunlara dikkat edilmesi gerekir:
1-Plug and play özelliği bulunmalı
2-En az 44.1 KHz örnekleme frekansında bulunmalı
3-MIDI müzikleri yapmak istiyorsanız aldığınız ses kartı MIDI klavye ve enstrüman bağlanabilecek MIDI ara birimine sahip olmalıdır.
MODEM:
Modemler bilgisayarlar arası iletişimi sağlayan donanım elemanlarıdır. Modem digital sinyalleri analog sinyallere, analog sinyalleri de digital sinyallere çeviren aygıtlardır. Modemler telefon hattı üzerinde 300-3000 Hz arasında analog ses dalgaları iletir. Modem bağlantısı seri portlar vasıtası ile sağlanır. Modemlerdeki faks özelliği sayesinde dökümanları, resim ve grafikleri fakslayabilir; bize fakslanan bu tür bilgileri bilgisayarımıza alabilir ve yazıcıdan çıktı alabiliriz. İki tip modem vardırahili modem ve harici modem.
ETHERNET KARTI:
Ethernet kartı, network(ağ) sistemlerinde kullanılan, bilgisayarla ağ arasında iletişimi sağlayan ağ arabirim kartıdır( NIC Network Interface Card). Masaüstü bilgisayarlarda bir genişleme yuvasına takılan, diz üstü bilgisayarlarda bir PC Card (PMCIA) soketine takılan yahut bir paralel port aracılığıyla bağlanan karttır. Ethernet kartı gönderilecek verileri alır, paketlere böler, varış yerine iletir ve paketleri orijinal veri veya dosya yapısına geri çevirir. Yol boyunca kart üzerindeki yazılım, bilginin doğruluğunu garantilemek üzere iletim boyunca veri kaybının olup olmadığını anlayabilmek için hata kontrolü yapar.
HARİCİ DONANIM BİRİMLERİ

MONİTÖR:
Bilgisayarın en önemli çıktı aygıtıdır. Monitörler bir plastik muhafaza içerisinde gerekli elektronik devreleri, güç transformatörünü ve resim tüpünü içerir. Bir monitörün resim tüpü bir TV tüpü gibi çalışır.
Boyutlarına göre monitörler:
1) 14” 2) 15” 3) 17” 4) 21” 5) 25”
Monitör seçimi: Ekranın büyüklüğünü yapacağımız işe ve amaca göre seçmeliyiz. Büyüklükle beraber çözünürlüğe de dikkat edilmelidir.

KLAVYE:
Bilgisayarın en önemli giriş elemanıdır. İki tip klavye vardır: F klavye ve Q klavye. Klavyede her tuşa iki kod atanmıştır. Tuşa basınca oluştur kodu tetiklenir. Tuş bırakıldığı zamanda bitir kodu tetiklenir. Karakter atamaları kod sayfalarında saklıdır. Bunlar her tuş koduna belirli bir karakter karşılığı düşürürler. KEYB komutu basit anlamda klavyeden gönderilen her kod için uygun bir karakter atamakta kullanılan bir tabloyu yükler.
MOUSE:
Programın yapısına göre bazen menü seçmek veya ekran içerisinde çalışılacak noktaya gidebilmek kursör gösterge tuşlarıyla uzun zaman alabilir. Bu işlemin hızlandırılmasında mouse görev alır. Mouse, üzerinde iki veya üç tuşu bulunan, düzgün bir yüzeyde hareket edebilen, elektriki sinyaller üreten bir giriş birimidir. Mouse hareket ettirildikçe mouse işareti de hareket eder. Üzerindeki tuşların özel anlamları vardır. Sol tuş enter, sağ tuş esc’dir.
Mouse bilgisayarda COM1 olarak adlandırılan seri porta bağlanır. Kendine özel mouse programıyla bilgisayara yüklenir. Mouse programı bir mouse driver ise bu dosya device komutu ile CONFIG.SYS dosyasının içine yazılır. COM veya EXE uzantılı dosya ise doğrudan AUTOEXEC.BAT dosyası içerisine yazılmalıdır.
Mouse ile çeşitli yönlerde yapılan hareketler, mouse’un altında bulunan topu hareket ettirir. Topun hareketi, yatayda ve dikeyde hareket edebilen ayrı disklere iletilir. Bu disklerdeki hareketler ise elektriki sinyallere çevrilir ve bu sinyaller de bilgisayara birer bilgi olarak taşınır.
YAZICILAR:
Bilgisayardaki bilgilerin basılı bir kopyasını almamızı sağlar. En önemli çıktı aygıtlarından biridir. Başka bir ifadeyle bilgisayardan elde edilen çıktıları kağıt üzerine yazan elektronik baskı birimidir. Üç çeşit yazıcı vardır:
1-Nokta vuruşlu yazıcılar: Matrix şeklinde dizilmiş iğneleri bilgisayardan aldıkları emirler doğrultusunda elektromıknatıs etkisiyle hareket ettirerek kağıt ile yazıcı kafası arasında gergin duran şeride nokta vuruşlarla karakteri basan yazıcılardır.
2-Mürekkep püskürtmeli yazıcılar: Bu tip yazıcılar yazma prensibi olarak nokta vuruşlu yazıcılar gibi karakter basabilir. Bununla birlikte bu yazıcılar çok sessiz ve görünüşleri daha ergonomiktir. Bu yazıcılarda baskı işlemini yapan mürekkep baskı kafaları delik matrixlerden oluşur. Yazıcı kafasında bulunan meme odaları otomatik tüpe dolum işlemini aynı anda yaparlar.
Baskı işlemi için ısıtma odaları sıcaklığını 300 °C’ ye çıkartır. Bu ısıtılan mürekkep damlacığı yüksek bir hızla(100 km) kağıda püskürtülür.
3-Laser yazıcılar: Son geliştirilen yazıcı türüdür. Sessiz, yüksek baskı kalitesine sahip ve diğer yazıcılara göre daha hızlıdır. Temel olarak fotokopi makinasına benzer bir baskı tekniği kullanırlar. Fotokopi makinası ile laser yazıcıyı birbirinden ayıran özellik;baskı kaynağının bilgisayardan gelen digital kodlarının olmasıdır. Bilgisayardan gelen bu sinyaller laserin ürettiği bir ışığı açıp kaparlar. Bu açılıp kapanma çok hızlıdır. Bu ışık dönmekte olan aynaya çarpar ve çarpan ışın ışığa duyarlı olarak dizayn edilmiş bir silindir üzerinde pozitif bir enerji elde eder. Silindir üzerindeki + yüklü alanlara tonerden gelen toz parçacıkları çarpar. Bu olay elektrostatik bir olaydır. Tüm bu işlemler sonucunda + yüklü bölgedeki toner parçacıkları kağıdın üzerinden geçerek baskı işlemini tamamlarlar.
SCANNER(TARAYICI):
Resim, yazı, şekil, etiket, standartlandırılmış kod gibi işaretler, basılı olduğu alandan okuyup, elektrik sinyalleri üreterek bilgisayarın giriş ünitesine gönderen cihazlardır. Bu cihazların çalışmasını fotokopi ve fakslara benzetmek mümkündür. Tarayıcılarda her noktayı algılamayı sağlayan sensörlere CCD denir. Işık şiddetine göre bu sensörlerin yükü değişebilir. Renkli tarama işlemi kırmızı, mavi ve yeşil renklerle yapılır. Yoğunluğu ve renk algılaması yüksek bir tarayıcı ile grafik ve şekiller daha net elde edilir.

eyw. shady! güsel anlatmışsın