0wn3d
05-07-2007, 09:23 PM
Pekçok insan, "neden Linux?" diye sorabilir. Belki de cevap önce kullanıcının kendini tanıması ile bulunabilir. Değişik yerlerde Linux kullanılması ve bunun sonuçları hakkında gözlemlediklerimin ışığı altında çok kabaca:
Eğer, bilgisayarla ilişkiniz belirli paket programlara dayanıyorsa, bilgisayar kullanmak için bilgisayar konusunda bilgi sahibi olmanız gerektiğine inanmıyorsanız, bilgisayar ile uğraşmak hoşunuza gitmiyorsa, sorunlarınızı kendi başınıza çözmeyi denemekten hoşlanmıyorsanız, bir sorun çıktığında para vererek de olsa bu sorununuzu birisi aracılığı ile çözmek istiyorsanız
Linux kesinlikle size göre değil.
Ama eğer, bilgisayarınızla ilgilenmekten hoşlanıyorsanız, bilgisayarda çıkan problemlerle uğraşmak hoşunuza gidiyorsa, diğer işletim sistemlerinin sizi sıktığına ve sınırladığına inanıyorsanız, donanımınızdan daha çok performans istiyorsanız, UNIX işletim sistemi ile çalışmayı seviyorsanız
Linux size göre olabilir.
Avantajları
UNIX işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak istiyorsanız ve bu işletim sisteminde platforma bağımlı bir yazılım kullanmıyorsanız, Linux ideal bir çözümdür.
Linux ücretsizder. Sadece işletim sisteminin maliyeti açısından değil, verdiği performans için ihtiyaç duyduğu donanım açısından da çok ucuzdur. Üstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım başka bir UNIX iş istasyonunu aynı oranda geliştirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Herhangi bir Sun bilgisayarın hafizasını iki katına çıkarmak için harcanacak para ile bir Linux-PC'nin hafizasını iki katına çıkarmak için harcanması gereken parayı kıyaslamayı deneyin. Fakat şirketler bazında Linux'un bedava bir işletim sistemi olması genelde gözardı edilir.
Bir Linux makine bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir.
Linux hızla geliştirilmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı, eksikliklerin kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine göre belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.
Linux çok değişik donanımlar ve servisler icin özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek kullanıcı tarafından da derlenebildiği için, bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktadır. (Örnek olarak SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz)
Dezavantajları
Linux'un serbestçe dağıtılıyor olması bir çok kişinin bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır. ``Ciddi bir şey olsa, bedava olmazdı !'' kanısı oldukça yaygındır.
Linux'un sürekli gelişiyor olması en büyük dezavantajlarından biridir. Henüz tüm ihtiyaçlara cevap vermemesi (hala Windows95 programlarını çalıştıramıyor, gelişimin bazı aşamalarında topyekün değişiklikler yapılması, gelişimi takip etmek için bazen sürekli yenileme yapılması, birçok kullanıcının bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır.
Linux herhangi bir ticari destek altında gelişmemektedir. Bunun en büyük yararı işletim sisteminin ticari kaygılar taşımamasıdır. Ancak bunun yanısıra diğer işletim sistemlerinde olan teknik destek, dağıtım ve dökümantasyon alanlarında eksikleri vardır. Özellikle teknik destek eksikliği, anahtar teslim çözümlere alışmış kullanıcıların çokluğu Linux kullanıcılarının sayısını sınırlayan temel faktörler olmuşlardır.
Bu konudaki eksikliği gidermek için çeşitli gönüllü kuruluşlar, kullanıcı grupları oluşmuştur. Zamanla Linux teknik desteği ticari bir konu olarak ortaya çıkmıştır. Şu anda tüm dünyada Linux çözümleri konusunda teknik destek veren danışmanlar bulunmaktadır. Bu kişiler ve kurumlar hakkında ayrıntılı bilgiyi Consultants-HOWTO dökümanında bulabilirsiniz.
Linux işletim sistemini geliştirenlerin ticari kaygılar gütmemeleri bazı ticari yazılımların Linux üzerinde gelişmemesine sebep olmuştur. Linux üzerinde belirli konularda diğer işletim sistemlerinden aşağı kalmayan yazılımlar bulunmasına rağmen, belirli bazı konularda çok zayıf kalmıştır. (Mesela oyunlar)
Linux üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.
Sonuç olarak: Biz uzun süre Linux kullandık ve çok zevk aldık. Diğer işletim sistemleri ile yapamadığımız birçok uygulamayı Linux sayesinde gerçekleştirdik. Belirli bir donanım ile gösterdiği performansın bir çok işletim sisteminin üzerinde olduğunu gördük. Ne var ki her uygulama için Linux'un ideal bir çözüm olarak ortaya çıkmadığının bilincinde olmak gerekir. Belki ilerleyen senelerde üzerinde geliştirilen uygulama yazılımları daha çok kişiyi başka işletim sistemleri kullanmaktan vazgeçirecektir.
XWindows Otomatik Gelsin
Bazen Linux'u açtığınızda direkt olarak Xwindows gelmez. Komut satırında kalır ve siz startx yazarak girebilirsiniz. Ama Xwindows'un otomatik gelmesini istiyorsunuz. Yapılacak işlem:
/etc/inittab dosyasındaki initlevel değerini 5 yapın.
XWindows kullanıcıları için yeteri kadar konsol açılsın
Eger surekli Xwindows kullaniyosaniz ve konsolla pek isiniz olmuyorsa /etc/inittab içindeki:
# Run gettys in standard runlevels
1:2345:respawn:/sbin/mingetty tty1
2:2345:respawn:/sbin/mingetty tty2
3:2345:respawn:/sbin/mingetty tty3
4:2345:respawn:/sbin/mingetty tty4
5:2345:respawn:/sbin/mingetty tty5
6:2345:respawn:/sbin/mingetty tty6
Satırlarını
# Run gettys in standard runlevels
1:2345:respawn:/sbin/mingetty tty1
2:2345:respawn:/sbin/mingetty tty2
#3:2345:respawn:/sbin/mingetty tty3
#4:2345:respawn:/sbin/mingetty tty4
#5:2345:respawn:/sbin/mingetty tty5
#6:2345:respawn:/sbin/mingetty tty6
olarak degistirmenizi öneririm. Bu, size 4-5 MB arasi RAM'inizi boşaltır. 2 konsol genelde yeterli oldugu icin x kullanıcılarına, kullanmadığınız konsollar kapatmış olursunuz.
Linux her açılışta otomatik mount yapsın
/etc/fstab dosyasına otomatik mount satırlarını eklemek yeterli olacaktır.
Not : Boşluklara dikkat!
Örnekler:
/dev/hda1 / ext3_default 1 1
/dev/cdrom /mnt/cdrom auto user,noauto,nosuid,exec,nodev,ro 0 0
gibi. Eğer otomatik mount yapmak istediğiniz bölüm Fat32 ise dosya tipi yerine "vfat" yazacaksınız. Örneğin:
/dev/hda1 /mnt/Win_c vfat auto,usr,rw 0 0
Linux'da Scandisk
Linux işletim sisteminde esasen scandisk gibi bir işleme gerek yoktur. Aslında Manuel olarak gerek yoktur. Çünkü Linux her açılışta disk kontrol işlemini otomatik olarak yapar. Ama bazı durumlarda manuel olarak yapmak gerekebilir. Bu durumda yapılması gereken işlem şudur. Öncelikle taranacak diski unmount edin. Komut satırında iken:
fsck
komutunu vermeniz gerekir. Bu komut esasen hangi dosya sisteminde hangi sorunlar olduğunu bulmak ve gerekli programı başlatmaktır. Yani kendisi sadece test eder, onarmaz. Sorunu bulduktan sonra o dosya sisteminin tamir aracını çalıştırır.
ext2 dosya sistemi için bu aracın adı "e2fsck" dir. Ext3 dosya sistemi için "e3fsck"...
Bu komutların direkt kullanımı ve parametreleri:
-c :disk üzerinde bad sectör taraması yapar.
-f :dosya sisteminin temiz olması halinde bile kontrol eder.
-y : sorulan tüm sorulara "yes" cevabını otomatik olarak verir.
Öncelikle taranacak diski unmount edin...
e2fsck /dev/hda1
e2fsck -f -y /dev/hda1
e2fsck -c /devhda1
gibi.
Sabit Disk'lerin 32 bit erişimini açın
Genellikle sabit disklerin 32 bit disk erişimi kapalı oluyor. Bunu açılışta aktifleştirmek için hdparm aracını kullanıyoruz, tabii ki sistemde bunun mevcut olması gerek. Çoğu linux dağıtımında var.
/etc/rc.d dizininde sysinit.rc diye bir dosya olması gerek. Onu bir editörle açıp ortalarında bir yere:
hdparm -c1 /dev/hda
satırını ekleyebilirsiniz. hda yerine diskiniz neyse onu koymanız gerektiğini söylememe gerek yok. Tam olarak ne işe yaradığını bilmiyorum ama sistemimde performans sorunum var gibisinden bir soruma aşağıdaki satırı yazmam önerisi gelmişti, atlamadan yazayım:
hdparm -u1 /dev/hda
bu da "unmask irq" gibisinden bişey diyor hdparm'ın man sayfaları.
sabit diskinizle ilgili test için ise:
hdparm -t /dev/hda
hdparm -T /dev/hda
kullanabilirsiniz.
Not: XWindows nedir derseniz? XWindows linux arayüzünü windows arayüzüne çevirmeye yaran yazılım dır diyebiliriz
Eğer, bilgisayarla ilişkiniz belirli paket programlara dayanıyorsa, bilgisayar kullanmak için bilgisayar konusunda bilgi sahibi olmanız gerektiğine inanmıyorsanız, bilgisayar ile uğraşmak hoşunuza gitmiyorsa, sorunlarınızı kendi başınıza çözmeyi denemekten hoşlanmıyorsanız, bir sorun çıktığında para vererek de olsa bu sorununuzu birisi aracılığı ile çözmek istiyorsanız
Linux kesinlikle size göre değil.
Ama eğer, bilgisayarınızla ilgilenmekten hoşlanıyorsanız, bilgisayarda çıkan problemlerle uğraşmak hoşunuza gidiyorsa, diğer işletim sistemlerinin sizi sıktığına ve sınırladığına inanıyorsanız, donanımınızdan daha çok performans istiyorsanız, UNIX işletim sistemi ile çalışmayı seviyorsanız
Linux size göre olabilir.
Avantajları
UNIX işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak istiyorsanız ve bu işletim sisteminde platforma bağımlı bir yazılım kullanmıyorsanız, Linux ideal bir çözümdür.
Linux ücretsizder. Sadece işletim sisteminin maliyeti açısından değil, verdiği performans için ihtiyaç duyduğu donanım açısından da çok ucuzdur. Üstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım başka bir UNIX iş istasyonunu aynı oranda geliştirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Herhangi bir Sun bilgisayarın hafizasını iki katına çıkarmak için harcanacak para ile bir Linux-PC'nin hafizasını iki katına çıkarmak için harcanması gereken parayı kıyaslamayı deneyin. Fakat şirketler bazında Linux'un bedava bir işletim sistemi olması genelde gözardı edilir.
Bir Linux makine bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir.
Linux hızla geliştirilmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı, eksikliklerin kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine göre belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.
Linux çok değişik donanımlar ve servisler icin özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek kullanıcı tarafından da derlenebildiği için, bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktadır. (Örnek olarak SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz)
Dezavantajları
Linux'un serbestçe dağıtılıyor olması bir çok kişinin bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır. ``Ciddi bir şey olsa, bedava olmazdı !'' kanısı oldukça yaygındır.
Linux'un sürekli gelişiyor olması en büyük dezavantajlarından biridir. Henüz tüm ihtiyaçlara cevap vermemesi (hala Windows95 programlarını çalıştıramıyor, gelişimin bazı aşamalarında topyekün değişiklikler yapılması, gelişimi takip etmek için bazen sürekli yenileme yapılması, birçok kullanıcının bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır.
Linux herhangi bir ticari destek altında gelişmemektedir. Bunun en büyük yararı işletim sisteminin ticari kaygılar taşımamasıdır. Ancak bunun yanısıra diğer işletim sistemlerinde olan teknik destek, dağıtım ve dökümantasyon alanlarında eksikleri vardır. Özellikle teknik destek eksikliği, anahtar teslim çözümlere alışmış kullanıcıların çokluğu Linux kullanıcılarının sayısını sınırlayan temel faktörler olmuşlardır.
Bu konudaki eksikliği gidermek için çeşitli gönüllü kuruluşlar, kullanıcı grupları oluşmuştur. Zamanla Linux teknik desteği ticari bir konu olarak ortaya çıkmıştır. Şu anda tüm dünyada Linux çözümleri konusunda teknik destek veren danışmanlar bulunmaktadır. Bu kişiler ve kurumlar hakkında ayrıntılı bilgiyi Consultants-HOWTO dökümanında bulabilirsiniz.
Linux işletim sistemini geliştirenlerin ticari kaygılar gütmemeleri bazı ticari yazılımların Linux üzerinde gelişmemesine sebep olmuştur. Linux üzerinde belirli konularda diğer işletim sistemlerinden aşağı kalmayan yazılımlar bulunmasına rağmen, belirli bazı konularda çok zayıf kalmıştır. (Mesela oyunlar)
Linux üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.
Sonuç olarak: Biz uzun süre Linux kullandık ve çok zevk aldık. Diğer işletim sistemleri ile yapamadığımız birçok uygulamayı Linux sayesinde gerçekleştirdik. Belirli bir donanım ile gösterdiği performansın bir çok işletim sisteminin üzerinde olduğunu gördük. Ne var ki her uygulama için Linux'un ideal bir çözüm olarak ortaya çıkmadığının bilincinde olmak gerekir. Belki ilerleyen senelerde üzerinde geliştirilen uygulama yazılımları daha çok kişiyi başka işletim sistemleri kullanmaktan vazgeçirecektir.
XWindows Otomatik Gelsin
Bazen Linux'u açtığınızda direkt olarak Xwindows gelmez. Komut satırında kalır ve siz startx yazarak girebilirsiniz. Ama Xwindows'un otomatik gelmesini istiyorsunuz. Yapılacak işlem:
/etc/inittab dosyasındaki initlevel değerini 5 yapın.
XWindows kullanıcıları için yeteri kadar konsol açılsın
Eger surekli Xwindows kullaniyosaniz ve konsolla pek isiniz olmuyorsa /etc/inittab içindeki:
# Run gettys in standard runlevels
1:2345:respawn:/sbin/mingetty tty1
2:2345:respawn:/sbin/mingetty tty2
3:2345:respawn:/sbin/mingetty tty3
4:2345:respawn:/sbin/mingetty tty4
5:2345:respawn:/sbin/mingetty tty5
6:2345:respawn:/sbin/mingetty tty6
Satırlarını
# Run gettys in standard runlevels
1:2345:respawn:/sbin/mingetty tty1
2:2345:respawn:/sbin/mingetty tty2
#3:2345:respawn:/sbin/mingetty tty3
#4:2345:respawn:/sbin/mingetty tty4
#5:2345:respawn:/sbin/mingetty tty5
#6:2345:respawn:/sbin/mingetty tty6
olarak degistirmenizi öneririm. Bu, size 4-5 MB arasi RAM'inizi boşaltır. 2 konsol genelde yeterli oldugu icin x kullanıcılarına, kullanmadığınız konsollar kapatmış olursunuz.
Linux her açılışta otomatik mount yapsın
/etc/fstab dosyasına otomatik mount satırlarını eklemek yeterli olacaktır.
Not : Boşluklara dikkat!
Örnekler:
/dev/hda1 / ext3_default 1 1
/dev/cdrom /mnt/cdrom auto user,noauto,nosuid,exec,nodev,ro 0 0
gibi. Eğer otomatik mount yapmak istediğiniz bölüm Fat32 ise dosya tipi yerine "vfat" yazacaksınız. Örneğin:
/dev/hda1 /mnt/Win_c vfat auto,usr,rw 0 0
Linux'da Scandisk
Linux işletim sisteminde esasen scandisk gibi bir işleme gerek yoktur. Aslında Manuel olarak gerek yoktur. Çünkü Linux her açılışta disk kontrol işlemini otomatik olarak yapar. Ama bazı durumlarda manuel olarak yapmak gerekebilir. Bu durumda yapılması gereken işlem şudur. Öncelikle taranacak diski unmount edin. Komut satırında iken:
fsck
komutunu vermeniz gerekir. Bu komut esasen hangi dosya sisteminde hangi sorunlar olduğunu bulmak ve gerekli programı başlatmaktır. Yani kendisi sadece test eder, onarmaz. Sorunu bulduktan sonra o dosya sisteminin tamir aracını çalıştırır.
ext2 dosya sistemi için bu aracın adı "e2fsck" dir. Ext3 dosya sistemi için "e3fsck"...
Bu komutların direkt kullanımı ve parametreleri:
-c :disk üzerinde bad sectör taraması yapar.
-f :dosya sisteminin temiz olması halinde bile kontrol eder.
-y : sorulan tüm sorulara "yes" cevabını otomatik olarak verir.
Öncelikle taranacak diski unmount edin...
e2fsck /dev/hda1
e2fsck -f -y /dev/hda1
e2fsck -c /devhda1
gibi.
Sabit Disk'lerin 32 bit erişimini açın
Genellikle sabit disklerin 32 bit disk erişimi kapalı oluyor. Bunu açılışta aktifleştirmek için hdparm aracını kullanıyoruz, tabii ki sistemde bunun mevcut olması gerek. Çoğu linux dağıtımında var.
/etc/rc.d dizininde sysinit.rc diye bir dosya olması gerek. Onu bir editörle açıp ortalarında bir yere:
hdparm -c1 /dev/hda
satırını ekleyebilirsiniz. hda yerine diskiniz neyse onu koymanız gerektiğini söylememe gerek yok. Tam olarak ne işe yaradığını bilmiyorum ama sistemimde performans sorunum var gibisinden bir soruma aşağıdaki satırı yazmam önerisi gelmişti, atlamadan yazayım:
hdparm -u1 /dev/hda
bu da "unmask irq" gibisinden bişey diyor hdparm'ın man sayfaları.
sabit diskinizle ilgili test için ise:
hdparm -t /dev/hda
hdparm -T /dev/hda
kullanabilirsiniz.
Not: XWindows nedir derseniz? XWindows linux arayüzünü windows arayüzüne çevirmeye yaran yazılım dır diyebiliriz